Het geheel
Anna M. Kruyswijk – van der Heijden
‘Het geheel is meer dan de som der delen’, luidt een uitspraak die afkomstig is van de Griekse filosoof Aristoteles (384-322 v.Chr.). In het reductionistische wetenschapsbeeld van onze huidige geneeskunde wekt het vaak enige wrevel op, want men is juist op zoek naar de werking en effecten van dat ene ingrediënt of die ene metabole route, op grond waarvan al dan niet ingegrepen kan worden met geneesmiddelen of anderszins. Bovenstaande uitspraak heeft hier juist niets mee van doen.
Aristoteles, zoon van een beroemde arts en leerling van Plato, is één van de drie grote Griekse wijsgeren, namelijk Socrates, Plato en hijzelf. Als veelzijdig filosoof hield Aristoteles zich bezig met zeer uiteenlopende onderwerpen, variërend van natuurkunde, wiskunde en biologie tot logica, ethiek, kunsten en politiek. Volgens zijn inductieve manier van denken (het destilleren van het algemene uit het doen en laten van de waargenomen werkelijkheid) heeft alles in de natuur, dus ook de mens, een eigen doel en functie. Een doel en functie binnen het geheel van de werkelijkheid. Als universele en verbindende denker kan men Aristoteles als grondlegger beschouwen van het holisme en systeemdenken in het Westen.
Wilt u het hele artikel als PDF ontvangen? Bestel het dan hier voor € 3,50
Bronvermelding:
Bronvermelding:
1. Gohlke, JM., Portier, CJ. i>The forest for the trees: a systems approach to human health research. Environm Health Perspect 2007; 115(9),1261-63
2. RIVM. European research into chemical mixtures launched, 2015
3. Goodson, WH., et al. Assessing the carcinogenic potential of low-dose exposures to chemical mixtures in the environment: the challenge ahead. Carcinogenesis 2015; 36(1),254-296
4. Séralini GE., et al. Long-term toxicity of a Roundup herbicide and a Roundup-tolerant genetically modified maize. Environmental Sciences Europe 2014;26:14
5. Samsel, A., Seneff, S. Glyphosate’s suppression of Cytochrome P450 enzymes and amino acid biosynthesis by the gut microbiome: pathways to modern diseases. Entropy 2013; 15(4), 1416-1463.
6. Ghawi SK., et al. The potential to intensify sulforaphane formation in cooked broccoli (Brassica oleracea var. italica) using mustard seeds (Sinapis alba). Food Chem 2013;138(2-3):1734-41
7. Han Z., et al. Effects of sulforaphane on neural stem cell proliferation and differentiation. Genesis 2017; Jan 31
8. Chen T., et al. Silence of long noncoding RNA PANDAR switches low-dose curcumin-induced senescence to apoptosis in colorectal cancer cells. Onco Targets Ther 2017;10:483-91
Anna Kruyswijk
is 30 jaar behandelend arts geweest (o.a. huisarts en integraal werkend arts). In 2008 is zij overgestapt naar preventie met de oprichting van 'Jouw Voeding', een organisatie voor cursussen, lezingen en onderwijs over voeding en gezondheid.
